Trước thực trạng phân bón giả, phân bón kém chất lượng và hành vi giả mạo nhãn hiệu diễn biến phức tạp, ông Nguyễn Hồng Phong – Phó Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Công Nông nghiệp Tiến Nông – cho rằng, làm sạch thị trường không thể chỉ dừng ở việc phản ánh, kiến nghị mà cần sự vào cuộc thực chất, quyết liệt của doanh nghiệp, hiệp hội và các cơ quan quản lý nhà nước. Trong đó, Hiệp hội Phân bón Việt Nam cần phát huy vai trò đầu mối tập hợp thông tin, bảo vệ doanh nghiệp chân chính, góp phần bảo vệ quyền lợi và sinh kế của người nông dân.
Ngày 16/10/2026, tại Hà Nội, Hiệp hội Phân bón Việt Nam tổ chức hội thảo “Phân bón giả – Nhận diện, ngăn chặn và xử lý”, với chủ đề “Tăng cường phối hợp Nhà nước – Hiệp hội – Doanh nghiệp trong việc làm sạch thị trường phân bón Việt Nam”. Hội thảo tập trung nhận diện những phương thức vi phạm mới, làm rõ khó khăn trong công tác kiểm tra, xử lý và đề xuất giải pháp tăng cường phối hợp giữa các bên nhằm xây dựng thị trường phân bón minh bạch, cạnh tranh lành mạnh.
Hội thảo “Phân bón giả – Nhận diện, ngăn chặn và xử lý”
Thực tế cho thấy, phân bón giả, phân bón kém chất lượng không chỉ gây thiệt hại trực tiếp cho người nông dân mà còn làm tổn hại uy tín của các doanh nghiệp sản xuất chân chính, ảnh hưởng đến môi trường cạnh tranh và sự phát triển bền vững của toàn ngành. Theo thông tin được Báo Công Thương phản ánh tại hội thảo, trong tháng 2/2026, lực lượng chức năng tại TP. Cần Thơ triệt phá một nhóm sản xuất, buôn bán phân bón giả, thu giữ 4.598 kg phân bón dạng rắn và 1.335 lít phân bón dạng lỏng cùng nguyên liệu, máy móc, thiết bị, với tổng giá trị tang vật ước tính trên 1,8 tỷ đồng. Tháng 7/2026, tại Bắc Ninh, cơ quan chức năng phát hiện vụ sản xuất, buôn bán phân bón giả, thu giữ 65 tấn phân bón có tổng giá trị trên 1 tỷ đồng.
TS Nguyễn Trí Ngọc, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Phân bón Việt Nam phát biểu khai mạc hội thảo
Đáng chú ý, theo thông tin điều tra bước đầu được Hiệp hội Phân bón Việt Nam tổng hợp và công bố tại hội thảo, trong giai đoạn 2025–2026, một đường dây tại Đắk Lắk đã đưa ra thị trường hơn 24.200 tấn phân bón mang nhãn xuất xứ Bỉ, với tổng giá trị trên 159 tỷ đồng. Lực lượng chức năng thu giữ gần 627 tấn phân bón giả cùng hơn 957 tấn nguyên liệu, phân bón phục vụ pha trộn, đóng gói. Cũng theo Báo Công Thương, từ đầu năm 2026 đến thời điểm diễn ra hội thảo, lực lượng Quản lý thị trường đã kiểm tra, xử lý 105 vụ vi phạm liên quan đến phân bón, với tổng số tiền xử phạt hành chính hơn 3,63 tỷ đồng và chuyển cơ quan điều tra 4 vụ.
Những con số trên cho thấy yêu cầu cấp thiết phải nâng cao hiệu quả phòng ngừa, phát hiện và xử lý vi phạm, đồng thời thiết lập cơ chế phối hợp đủ chặt chẽ để không chỉ xử lý những vụ việc đã bị phát hiện mà còn chủ động ngăn chặn các hành vi gian lận ngay từ khâu sản xuất, lưu thông và phân phối.
Đóng góp ý kiến tại hội thảo, ông Nguyễn Hồng Phong nhấn mạnh sự cần thiết phải thống nhất nhận thức, xác định đúng bản chất của từng hành vi vi phạm và phân định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức liên quan. Theo ông, bên cạnh việc nhận diện phân bón giả, các doanh nghiệp chân chính phải chủ động đứng lên bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình, không thể chỉ dừng lại ở việc phản ánh hoặc kiến nghị mà thiếu những hành động cụ thể.
Ông Nguyễn Hồng Phong – Phó Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Công Nông nghiệp Tiến Nông
Từ góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Hồng Phong đề xuất Hiệp hội Phân bón Việt Nam cần trở thành đầu mối tập hợp những phản ánh, bằng chứng và kiến nghị của các doanh nghiệp về tình trạng phân bón giả, phân bón kém chất lượng, giả mạo nhãn hiệu. Trên cơ sở đó, Hiệp hội có thể nghiên cứu thiết lập cơ chế hỗ trợ pháp lý, huy động chuyên gia và luật sư khi cần thiết, đồng thời chuyển các thông tin, vụ việc đến đúng cơ quan có thẩm quyền để xem xét, xử lý.
“Các doanh nghiệp chân chính phải tự đấu tranh để bảo vệ chính mình”, ông Nguyễn Hồng Phong nhấn mạnh, đồng thời cho rằng trách nhiệm làm sạch thị trường phải được cụ thể hóa bằng những hành động thiết thực. Khi doanh nghiệp chủ động cung cấp thông tin, Hiệp hội làm tốt vai trò tập hợp, kết nối và các cơ quan quản lý thực hiện đúng chức năng, trách nhiệm, việc phát hiện và xử lý vi phạm mới có thể đạt hiệu quả thực chất.
“Các doanh nghiệp chân chính phải tự đấu tranh để bảo vệ chính mình”
Theo ông, nếu các doanh nghiệp chỉ dừng ở việc phản ánh khó khăn, lên tiếng trước những bất cập mà không cùng nhau hành động, những vấn nạn của thị trường sẽ khó được giải quyết triệt để. Vì vậy, mỗi doanh nghiệp cần nâng cao ý thức bảo vệ thương hiệu, chủ động phối hợp với Hiệp hội và cơ quan chức năng, góp phần xây dựng môi trường cạnh tranh công bằng, minh bạch.
Đề xuất này cũng phù hợp với định hướng được đặt ra tại hội thảo: cơ quan quản lý nhà nước giữ vai trò chủ đạo về cơ chế, chính sách và thực thi pháp luật; lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra, phát hiện, xử lý vi phạm; doanh nghiệp chủ động bảo vệ thương hiệu, cung cấp thông tin; Hiệp hội đóng vai trò cầu nối, tổng hợp phản ánh và kiến nghị chính sách. Báo Công Thương cũng nhấn mạnh yêu cầu phối hợp đồng bộ, thường xuyên và thực chất giữa các bên trong công tác phòng, chống phân bón giả.
Đề cập đến các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý thị trường phân bón, ông Tạ Quang Hậu cho rằng cần chủ động hơn trong công tác nắm bắt, phân tích thông tin, tăng cường kiểm tra đột xuất và kiểm soát quá trình lưu thông hàng hóa. Bên cạnh đó, việc lấy mẫu, kiểm nghiệm cần được chú trọng nhằm nâng cao khả năng phát hiện các dấu hiệu vi phạm. Ông cũng đề xuất rà soát, điều chỉnh và hoàn thiện những quy định pháp luật liên quan đến thẩm quyền quản lý, xử phạt vi phạm, kiểm tra chất lượng hàng hóa và quy trình lấy mẫu thử nghiệm, bảo đảm tính thống nhất và khả thi trong quá trình thực thi.
Ông Tạ Quang Hậu – kiểm soát viên chính thị trường, Phòng Nghiệp vụ Quản lý thị trường, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương)
Một giải pháp đáng chú ý khác là kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường sớm xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành về phân bón và vật tư nông nghiệp. Hệ thống này được kỳ vọng sẽ tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan chức năng, hỗ trợ giám sát thị trường, nâng cao hiệu quả thanh tra, kiểm tra và kịp thời cảnh báo những hành vi vi phạm.
Đối với người nông dân, hậu quả của phân bón giả và phân bón kém chất lượng không chỉ nằm ở chi phí mua sản phẩm mà còn có thể kéo theo những tổn thất lớn hơn trong cả quá trình sản xuất. Việc sử dụng sản phẩm không bảo đảm chất lượng có thể khiến cây trồng sinh trưởng kém, giảm năng suất và chất lượng nông sản, thậm chí gây thiệt hại cả một vụ mùa. Trong khi đó, các dấu hiệu vi phạm về hàm lượng dinh dưỡng hoặc thành phần sản phẩm không phải lúc nào cũng có thể nhận biết bằng cảm quan thông thường.
Bởi vậy, làm sạch thị trường phân bón không chỉ là nhiệm vụ bảo vệ quyền lợi của các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh hợp pháp mà còn là trách nhiệm đối với hàng triệu hộ nông dân. Một thị trường minh bạch sẽ giúp người sản xuất có cơ sở lựa chọn vật tư nông nghiệp bảo đảm chất lượng, sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư, nâng cao năng suất cây trồng và duy trì sinh kế bền vững.
Với vai trò Phó Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam, ông Nguyễn Hồng Phong khẳng định trách nhiệm của bản thân và cộng đồng doanh nghiệp trong việc cùng Hiệp hội thúc đẩy những giải pháp cụ thể, kiên quyết đấu tranh với các hành vi vi phạm. Theo định hướng này, sự phối hợp giữa Nhà nước, Hiệp hội và doanh nghiệp cần được chuyển hóa thành cơ chế tiếp nhận thông tin, xác minh, chuyển xử lý và theo dõi kết quả rõ ràng, thay vì chỉ dừng lại ở những lời kêu gọi chung.
Thông điệp được đặt ra từ hội thảo là muốn xây dựng một thị trường phân bón lành mạnh, không thể chỉ trông chờ vào nỗ lực của riêng một cơ quan hay một doanh nghiệp. Đó phải là quá trình hành động đồng bộ, trong đó cơ quan quản lý thực hiện nghiêm trách nhiệm, Hiệp hội phát huy vai trò đại diện và kết nối, còn doanh nghiệp chủ động bảo vệ thương hiệu, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình và cùng nhau đấu tranh với những hành vi gian lận.
Muốn xây dựng một thị trường phân bón lành mạnh thì phải có quá trình hành động đồng bộ
Với Tiến Nông, việc tham gia thúc đẩy những giải pháp làm sạch thị trường cũng gắn liền với trách nhiệm của doanh nghiệp đối với người nông dân và sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp. Bảo vệ thị trường phân bón chân chính chính là bảo vệ niềm tin của người nông dân, bảo vệ giá trị của những doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc và tạo nền tảng để ngành phân bón Việt Nam phát triển minh bạch, có trách nhiệm.
