Trong sản xuất nông nghiệp hiện đại, “hiểu đất” chính là bước đầu tiên để canh tác hiệu quả. Một mẫu đất nhỏ khi được đưa vào phòng Lab của Trung tâm Nghiên cứu Phát triển Khoa học và Công nghệ Tiến Nông sẽ trải qua quy trình phân tích chặt chẽ nhằm xác định hiện trạng dinh dưỡng, độ chua – kiềm, chất hữu cơ và nhiều chỉ tiêu quan trọng khác.
Từ đó, đội ngũ kỹ thuật sẽ đưa ra khuyến nghị dinh dưỡng phù hợp cho từng loại cây trồng, từng vùng đất, giúp bà con sử dụng phân bón đúng – đủ – hiệu quả hơn.
Bước 1: Lấy mẫu đất – Khởi đầu của một kết quả chính xác
Để phản ánh đúng tình trạng đất canh tác, việc lấy mẫu được thực hiện theo quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt.
Cán bộ kỹ thuật tiến hành lấy từ 5–10 điểm theo hình ziczac trên ruộng, ở độ sâu khoảng 0–20 cm – đây là tầng canh tác chính của cây trồng. Các mẫu được trộn đều và lấy khoảng 1 kg làm mẫu đại diện.
Lưu ý: Trong quá trình lấy mẫu, cán bộ kỹ thuật không lấy gần khu vực có nguồn ô nhiễm; Ghi rõ vị trí, thời gian lấy mẫu; Đảm bảo mẫu phản ánh đúng hiện trạng đất sản xuất.
Đây là bước rất quan trọng bởi “mẫu đầu vào chính xác mới tạo ra kết quả phân tích đáng tin cậy”.
Cán cán bộ kỹ thuật Trung tâm Nghiên cứu Phát triển Khoa học và Công nghệ Tiến Nông lấy mẫu đất tại các mô hình cây trồng
Bước 2: Xử lý mẫu ban đầu – Chuẩn hóa trước phân tích
Sau khi tiếp nhận tại phòng Lab, mẫu đất được xử lý sơ bộ để đảm bảo đồng nhất trước khi phân tích.
Quy trình gồm:
- Phơi khô tự nhiên ở nhiệt độ ≤ 40°C
- Loại bỏ rễ cây, sỏi đá và tạp chất
- Nghiền mịn mẫu đất
- Rây qua rây 1 mm
Mẫu sau xử lý được bảo quản trong túi kín nhằm tránh nhiễm chéo và hạn chế ảnh hưởng từ môi trường bên ngoài.
Mẫu đất được phơi khô tự nhiên, loại bỏ tạp chất trước khi đưa vào xử lý trong phòng thí nghiệm
Bước 3: Cân mẫu – Đòi hỏi độ chính xác cao
Tùy từng chỉ tiêu phân tích, kỹ thuật viên sẽ cân từ 5–10 g đất bằng cân phân tích chuyên dụng với độ chính xác đến 0.001 g.
Mỗi con số nhỏ trong phòng Lab đều ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả cuối cùng, vì vậy toàn bộ thao tác đều được kiểm soát nghiêm ngặt theo quy trình kỹ thuật.
Mẫu đất được cân bằng cân phân tích chuyên dụng với độ chính xác cao phục vụ từng chỉ tiêu thử nghiệm.
Bước 4: Chiết mẫu – Đưa dinh dưỡng vào dung dịch phân tích
Để xác định hàm lượng dinh dưỡng trong đất, mẫu sẽ được đưa vào giai đoạn chiết.
Kỹ thuật viên:
Thêm dung dịch chiết theo tỷ lệ 1:5
Lắc mẫu trong 30–60 phút
Lọc lấy dung dịch phân tích
Quá trình này giúp các nguyên tố dinh dưỡng trong đất chuyển sang dạng dung dịch để thiết bị có thể đo đạc và phân tích chính xác.
Quá trình chiết mẫu giúp đưa các chất dinh dưỡng trong đất vào dung dịch phục vụ phân tích.
Bước 5: Phân tích các chỉ tiêu dinh dưỡng đất
Tại phòng Lab Tiến Nông, mẫu đất được phân tích nhiều chỉ tiêu quan trọng phục vụ đánh giá độ phì và khả năng cung cấp dinh dưỡng của đất.
Phân tích pH đất
Mẫu được pha theo tỷ lệ đất:nước = 1:2.5, khuấy đều và đo bằng máy pH meter nhằm xác định độ chua – kiềm của đất.
Phân tích Nitơ tổng (N tổng)
Mẫu được phá bằng H₂SO₄, chưng cất qua hệ Kjeldahl và chuẩn độ để tính hàm lượng đạm tổng số trong đất.
Phân tích Lân (P₂O₅)
Lân được xác định bằng phương pháp tạo màu xanh molypden và đo hấp thụ trên thiết bị UV-VIS.
Phân tích Kali (K₂O)
Hàm lượng kali được đo bằng flame photometer – thiết bị chuyên dùng trong phân tích khoáng dinh dưỡng.
Phân tích chất hữu cơ (OM)
Áp dụng phương pháp Walkley–Black với phản ứng oxy hóa bằng K₂Cr₂O₇ nhằm đánh giá hàm lượng hữu cơ trong đất.
Bước 6: Tính toán và kiểm soát chất lượng kết quả
Sau khi phân tích, toàn bộ dữ liệu được xử lý theo công thức tiêu chuẩn để quy đổi về các đơn vị như % hoặc mg/kg.
Để đảm bảo độ tin cậy, phòng Lab luôn thực hiện: Mẫu trắng; Mẫu chuẩn; Phân tích lặp lại (duplicate)
Quy trình kiểm soát chất lượng giúp hạn chế sai số và đảm bảo kết quả phản ánh đúng thực trạng đất canh tác.
Phân tích mẫu đất giúp đánh giá độ màu mỡ và khả năng cải tạo đất canh tác.
Bước 7: Báo cáo kết quả – Từ dữ liệu đến khuyến nghị canh tác
Kết quả cuối cùng được tổng hợp thành báo cáo gồm:Thông tin mẫu; Phương pháp thửKết quả phân tích; Nhận xét chuyên môn;
Thông qua các chỉ tiêu, kỹ thuật viên có thể đánh giá: Đất chua hay kiềm; Giàu hay nghèo dinh dưỡng; Hàm lượng hữu cơ cao hay thấp; Nguy cơ mất cân đối dinh dưỡng.
Từ đó, Trung tâm Nghiên cứu Phát triển Khoa học và Công nghệ Tiến Nông đưa ra khuyến nghị bón phân phù hợp cho từng loại cây trồng, từng giai đoạn sinh trưởng và từng vùng đất cụ thể.
Sau phân tích, phòng Lab Tiến Nông tổng hợp dữ liệu và đưa ra khuyến nghị dinh dưỡng phù hợp cho từng loại đất, cây trồng
Phân tích đất – Nền tảng của canh tác hiệu quả
Một mẫu đất tuy nhỏ nhưng chứa rất nhiều thông tin quan trọng về sức khỏe của cây trồng và hiệu quả sản xuất.
Thông qua quy trình phân tích khoa học tại phòng Lab Tiến Nông, người nông dân không chỉ biết đất đang “thiếu gì – thừa gì”, mà còn có cơ sở để sử dụng phân bón hợp lý, tiết kiệm chi phí và nâng cao năng suất bền vững. Đó cũng chính là mục tiêu mà Tiến Nông hướng tới: đồng hành cùng nhà nông bằng khoa học, công nghệ và giải pháp dinh dưỡng phù hợp với từng vùng đất canh tác.
